Manuel Arguilla

mannurat nga Ilokano
Ti historikal a pangmarka babaen ti Nailian a Historikal nga Instituto iti kapuonan a balayna iti Nagrebcan, Bauang

Ni Manuel Estabilla Arguilla (Nagrebcan, Hunio 17, 1911 – naputolan, Kamposanto ti Insik ti Manila, Agosto 30, 1944) ket maysa idi a mannurat nga Ilokano iti Ingles, patriota, ken martir.

Naammuan isuna par akadagiti adu a naantologo nga ababa a sarita iti "How My Brother Leon Brought Home a Wife," ti nangruna a sarita iti urnos ti How My Brother Leon Brought Home a Wife and Other Short Stories, a nangabak iti umuna a premio iti Binglay ti Literario ti Mankomunidad idi 1940.

Dagiti saritana iti "Midsummer" ken "Heat" ket naipablaak idiay Tondo, Manila babaen ti Prairie Schooner.

Kaaduan kadagiti sarita ni Arguilla et mangiakita kadagiti senario iti Barrio Nagrebcan, Bauang, La Union, ti lugar a nakayanakanna. Ti singgalutna iti nakayanakanna a lugar, a pinatibker babaen dagiti pannakilangenna kadagiti napanglaw a tattao iti Ilocos, ket nagtultuloy a napigsa uray iti kalpasan ti iya-alisna iti Manila, nga idiay ket nagadal iti Unibersidad ti Filipinas, nalpsna ti BS iti Edukasion idi 1933, ken nagbalin a maysa a kameng ken kalpasanna ti presidente ti U.P. Writer's Club ken editor ti Literary Apprentice ti unibersidad.

Inasawana ni Lydia Villanueva, maysa pay a nalaing a mannurat iti Ingles, ken nagtaengda idiay Ermita, Manila. Ditoy, ni F. Sionil José, ti sabali pay a seminali a mannurat a Filipino iti Iggles, ket masansan a naglaglagip iti pannakakitkitana iti Nailian a Biblioteka, nga idi ket maysa a sirok ti agdama a Nailian a Museo. "Saanmo a maliwayan isuna", kinunkuna ni José ken ni Arguilla, "gapu ta adda daytoy nangisit a kamanaw iti rupana, ti maysa kamanaw wenno maysa a dimmakel a siding. Sinursuratna idi dagiti ababa a saritana ken dagiti salaysay a rinaraemko."[1]

Nagbalin isuna a manirsuro iti kreatibo a panagsurat iti Unibersidad ti Manila ken kalpasanna nagtrabaho iti Bureau of Public Welfare kas mangimaton nga editor ti pablaak ti opisina iti Welfare Advocate aginggana idi 1943. Kanungpalan a naidutok isuna iti Board of Censors. Naglimed isuna a nagurnos iti maysa a yunit ti intelihensia ti gerilia a simmuppiat kadagiti Hapon.

Idi Agosto 5, 1944, natiliw isuna ken tinututuok babaen ti buyot ti Hapon iti Fort Santiago.

Iti maysa pammalagip, kanungpalan a naiyalis isuna iti Kamposanto ti Insik ti Manila. Dagiti kakuyogna ket dagiti daulo ti gerilia, ken dagiti ad-du ngem sangapulo a lallaki. Nabilinanda nga agkali kadagiti bukodda a tanem, kalpasanna dagusda a saggaysa a naputolan babaen dagiti espada. Ti bangkayna, kend agiti pay kakaduana, ken saanda a nabirukan, gapu ta naikalida kadagiti saan a namarkaan a tanem.

Dagiti bangkay dagiti pinatay a lallaki ket naibagbaga a nabirukan ken linasin dagiti kakaduada kalpasan ti gubat, kalpasan idi impakaammo ni opisial ti Hapon-Amerikano (nagtabtrabaho iti Buyot ti Hapon a kas maysa nga espia) ti nakitana ken ti lokasion ti tanem klpansan kadagiti panagpapatay idi Agosto 30, 1944. Iti agdama, mabirukan dagiti bangkayda iti Amianan a Kamposanto ti Manila.

Dagiti nagibasaranUrnosen

  1. ^ José, Francisco Sionil (2005). "Manila Seven Decades Ago". Iti Alejandro Padilla (ed.). Termites in the Sala, Heroes in the Attic:Why We Are Poor. Ermita, Manila: Solidaridad Publishing House. ISBN 971-8845-41-0.
  • Dictionary of Philippine Biography, Volume 3, Filipiniana Publications, Siudad ti Quezo, 1986
  • Filipino Writers in English babaen da Florentino B. Valeros ken Estrellita V. Gruenberg, New Day Publishers, Siudad ti Quezon, 1987
  • "Maysa a Ruknoy ken ni Manuel E. Arguilla," RIMAT Magazine, Siudad ti Quezon, Oktubre 2004

Dagiti akinruar a silpoUrnosen