Lukatan ti nangruna a menu

Karayan Mississippi

kadakkeln a sistema ti karayan idiay Amianan nga Amerika

Ti Karayan Mississippi ket isu ti kangrunaan a karayan ken ti kadakkelan a sistema ti karayan idiay Amianan nga Amerika.[7][8] Nga agay-ayus laeng idiay kaunegan ti Estados Unidos (babaen ti bukodna a pagayusan a labneng a makaabot idiay Kanada), daytoy ket agtaud idiay akin-amianan a Minnesota ken agin-inayad nga agatimurong nga agpa-abagatan para iti 2,530 milia (4,070 km)[9] aginggana idiay Delta ti Karayan Mississippi idiay Golpo iti Mehiko. Daytoy ket adda dagiti adu a tributariona, ti pagayusan a labneng ti Mississippi ket agayus kadagiti amin wenno paset dagiti 31 nga estado ti Estados Unidos, dagiti 2 probinsia ti Kanada a nagbaetan ti Nabato ken Apalaches a Banbantay. Ti Mississippi ket mairanggo a kas ti maikapat a kaatiddogan ken maikasangapulo a kadakkelan a karayan iti lubong. Ti karayan ket pagbeddenganna wenno mapan idiay uneg dagiti estado ti Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, ken Louisiana.

Karayan Mississippi
Mississippi River - New Orleans.jpg
Ti akinbaba a dalan ti Mississippi iti uneg ti New Orleans
Mississippiriver-new-01.png
Labneng ti Karayan Mississippi
EtimolohiaOjibwe a balikas ti misi-ziibi, a kayatna sawen ket "Nalatak a Karayan", wenno gichi-ziibi, a kayatna sawen ket "Dakkel a Karayan"
Parbo a nagnagan"Old Man River," "Father of Waters"[1][2][3]
Lokasion
PagilainEstados Unidos
Dagiti estadoMinnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, Louisiana
Dagiti siudadSaint Cloud, MN, Minneapolis, MN, St. Paul, MN, La Crosse, WI, Quad Cities, IA/IL, St. Louis, MO, Memphis, TN, Baton Rouge, LA, New Orleans, LA
Pisikal a pakaidumdumaan
TaudanDanaw Itasca[4]
 - lokasionEstado a Parke ti Itasca], Kondado ti Clearwater, MN
 - nagsasabtan47°14′23″N 95°12′27″W / 47.23972°N 95.20750°W / 47.23972; -95.20750
 - kangato1,475 ft (450 m)
SabanganGolpo ti Mehiko
 - lokasion
Pilottown, Plaquemines Parish, LA
 - nagsasabtan
29°09′04″N 89°15′12″W / 29.15111°N 89.25333°W / 29.15111; -89.25333Nagsasabtan: 29°09′04″N 89°15′12″W / 29.15111°N 89.25333°W / 29.15111; -89.25333
 - kangato
0 ft (0 m)
Kaatiddog2,320 mi (3,730 km)
Kadakkel ti labneng1,151,000 sq mi (2,980,000 km2)
Panagayus 
 - lokasionsabangan; kadakkelan ken kabassitan idiay Baton Rouge, LA[5]
 - kaadu159,000 cu ft/s (4,500 m3/s)
 - natimbeng593,000 cu ft/s (16,800 m3/s)[5]
 - kabassit3,065,000 cu ft/s (86,800 m3/s)
Panagayus 
 - lokasionSt. Louis[6]
 - natimbeng168,000 cu ft/s (4,800 m3/s)[6]
Langlanga ti labneng
Dagiti tributario 
 - kanigidKarayan St. Croix, Karayan Wisconsin, Karayan Rock, Karayan Illinois, Karayan Kaskaskia , Karayan Ohio
 - kanawanKarayan Minnesota, Karayan Des Moines, Karayan Missouri, Karayan White, Karayan Arkansas

Dagiti Patneng nga Amerikano ket napautdan nga agnanaed ti igid ti Mississippi ken dagiti tibutariona. Kaaduan kadagitoy ket dagidi agananup-agburburas wenno agpaspastor, ngem adda met dagidi, a kas dagidi Agararamid ti bunton, ket nagporma kadagiti narang-ay a kagimongan naibatay ti agrikultura. Ti isasangpet dagiti Europeano idi tawtawen ti 1500 ket nangbalbaliw ti patneng a waya ti idi dagiti immuna nga eksplorador, kalpasan daytoy dagiti immuna nga nagtataeng, ket aduda a napnapan idiay labneng. Ti karayan ket immuna nagserbi a kas maysa a bangen – a nagporporma kadagit pagbeddengan para iti Baro nga Espña, Baro a Pransia, ken ti nasapa nga Estados Unidos– ken idi payen a kas maysa a nangruna a sanga ti pagdalanan ken silpo ti komunikasion. Idi maika-19 a siglo, idi las-ud ti katurayan ti Ipakaammo a Pagtulngpalan, ti Mississippi ken dagitinadumaduma a lumaud a tributario, a naipangpangruna ti Missouri, ket nangporma kadagiti dalanan para iti lumaud a panagpadakkel ti Estados Unidos.

Naorma daytoy manipud kadagiti napuskol a tuon kadagiti deposito ti lan-ak ti karayan, ti Ginget ti Karayan Mississippi ket maysa kadagiti kalamesan a rehion ti agrikultura ti pagilian, a nagbanagan daytoy ti naisalaysayan a panawen ti pison a bangka ti karayan. Idi las-ud ti Sibil a Gubat ti Amerikano, ti pannakatiliw ti Mississippi babaen dagiti buyot ti Kappon ket nangmarka ti puntos a panagsikko ti panagballigi gapu ti kinapangruna ti karayan a kas dalan ti panaglaklako ken panagbanbanniaga, a saan anipangpangruna kadagiti Konpederasia. Gapu kadagiti adu nga idadakkel dagiti siudad ken dagiti dakdakkel a barko ken dagiti kasko a nagnaynayon kadagiti banbangka ti karayan, dagiti dekada a sinarunuan ti tawtawen ti 1900 ket nakakita ti pannakabangon dagiti dakkel a obra ti inhenniera a kas dagiti tambak, dagiti kandado ken dagiti penned, ket kaykayon a kimmadkaddua a nabangbangon .

Manipud idi nairugi ti moderno a panagrang-ay ti labneng, ti Mississippi ket nakakita payen ti bingayna iti rugit ken dagiti parikut ti enbiromento – a ti kadayegan ket dagiti adu a tomo dagiti rugit ti agrikultura, a nnagiturongan ti patay a sona ti Golpo iti Mehiko iti igid ti Delta. Kadagiti napalabas a tawen, ti karayan ket nakakitkita ti agtaltalinaay a panagsikko nga ipapan idiay kanal ti Karayan Atchafalaya idiay Delta; ti maysa a panagbalbaliw ti dalan ket mabalinto a didgdra kadagiti pagsangladan a kas ti New Orleans. Adda dagiti sistema ti penned ken dagiti ruangan ket agdama nga agtengtengngel ti Mississippi, ngem gapu ti fluvial a pamay-an, daytoy a panagbalbaliw ket kumarkaro iti tunggal maysa a tawen.

Dagiti nagibasaranUrnosen

Paammo
  1. ^ James L. Shaffer and John T. Tigges. The Mississippi River: Father of Waters. Chicago, Ill.: Arcadia Pub., 2000.
  2. ^ The Upper Mississippi River Basin: A Portrait of the Father of Waters As Seen by the Upper Mississippi River Comprehensive Basin Study. Chicago, Ill.: Army Corps of Engineers, North Central Division, 1972.
  3. ^ Heilbron, Bertha L. "Father of Waters: Four Centuries of the Mississippi". American Heritage, vol. 2, no. 1 (Autumn 1950): 40-43.
  4. ^ Ti heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos ket bigbiganna ti dua a maigiddiat a panagipalpalawag ti taudan ti karayan.USGS.gov Babaen ti nainginget a panagipalpalawag, ti Mississippi ket makibinningay ti ttaudanna iti kaatiddogan a tributariona, ti Missouri, idiay Ubbog ti Brower idiay Montana. Ti sabali pay a panagipalpalawag ken umawat ti "kasla arbitrario a panagikeddeng" ken ikabilna ti taudan ti Mississippi idiay Danaw Itasca, a daytoy ket publiko a inawawat a kas ti taudan,USGS.gov ken daytoy ket kinbukbukodan a nailasin a kastoy babaen ni Brower.MT.gov
  5. ^ a b Kammerer, J.C. (May 1990). "Largest Rivers in the United States". U.S. Geological Survey. Naala idi Pebrero 22, 2011.
  6. ^ a b Median of the 14,610 daily streamflows recorded by the USGS for the period 1967–2006.
  7. ^ Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos Kodigo a Paset ti Hidrolohiko: 08-09-01-00- Akin-baba a Mississippi-New Orleans a Labnng a pagayusan
  8. ^ "Dagiti kaatiddog dagiti kangrunaan a karayan". Heolohiko a Panagsukimat ti Estados Unidos. Naala idi Marso 14, 2009.
  9. ^ Pagdaliasatan a mapa ti Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}. 2,530 milia (4,070 km) manipud idiay Danaw Itasca aginggana diay Ulo dagiti Bessang – Abagatan a Laud a Bessang ket 20 milia (32 km).
Bibliograpia
  • Anfinson, John O.; Madigan, Thomas; Forsberg, Drew M.; Nunnally, Patrick (2003). Ti Karayan ti Pakasaritaan: Ti Naipakasaritaan a Rekurso ti Panagadal ti Nailain a Karayan Mississippi ken Pagliwliwaan aLugar. St. Paul, MN: Kuerpo dagiti Inheniero ti Buyot ti Estados Unidos}, Dstrito ti St. Paul. OCLC 53911450.
  • Bartlett, Richard A. (1984). Dagiti agtultulatid a karayan: ti ensiklopedia dagiti karayan ti Amerika. New York: McGraw-Hill. ISBN 0-07-003910-0. OCLC 10807295.
  • Penn, James R. (2001). Dagiti karayan ti lubong: ti sosial, heograpiko,ken enbironmental a libro ti taudan. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. ISBN 1-57607-042-5. OCLC 260075679.
  • Smith, Thomas Ruys (2007). Karayan dagiti Tagtagainep: panagpanpanunot ti Mississippi sakbay ni Mark Twain. Baton Rouge: Estado nga Unibersidad ti Louisiana a Pagmalditan. ISBN 978-0-8071-3233-3. OCLC 182615621.
  • Scott, Quinta (2010). Ti Mississippi: Ti Makitkita a Biograpia. Columbia, Missouri: Unibersidad ti Missouri a Pagmalditan. ISBN 978-0-8262-1840-7. OCLC 277196207.

Dagiti akinruar a silpoUrnosen