Guatemala

pagilian idiay Tengnga nga Amerika

Nagsasabtan: 15°30′N 90°15′W / 15.500°N 90.250°W / 15.500; -90.250

Ti Guatemala, opisial a ti Republika ti Guatemala (Espaniol: República de Guatemala [reˈpuβlika ðe ɣwateˈmala]), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Amerika a nabeddengan babaen ti Méhiko iti amianan ken laud, ti Taaw Pasipiko iti abagatan a laud, ti Belis iti amianan a daya, ti Karibe iti daya, ken Honduras ken El Salvador iti abagatan a daya. Ti kalawana ket 108,890 km2 (42,043 mi2) nga addaan iti populasion ti agarup a 13,276,517.

Republika ti Guatemala

República de Guatemala  (Espaniol)
Wagayway ti Guatemala
Wagayway
{{{coat_alt}}}
Eskudo
Napili a pagsasao: "El País de la Eterna Primavera"
"Ti Daga ti Agnanayon a Primabera"[1]
Nailian a kanta: Himno Nacional de Guatemala
Nailian a kanta iti Guatemala
Lokasion ti Guatemala
Kapitolio
ken kadakkelan a siudad
Siudad ti Guatemala
14°38′N 90°30′W / 14.633°N 90.500°W / 14.633; -90.500
Opisial a sasaoEspaniol
Grupgrupo ti etniko
(2001)
Mestiso (mestiso nga Amerindio-Espaniol – iti lokal nga Espaniol ket makunkuna a Ladino) 41.4%
Europeano 18%
K'iche 9.1%
Kaqchikel 8.4%
Mam 7.9%
Q'eqchi 6.3%
dadduma pay a Maya 8.6%
patneng a saan a Maya 0.2%
daduma pay 0.1%
Nagan dagiti umiliGuatemalteko
GobiernoUnitario a presidensial a batay-linteg a republika
Alejandro Giammattei
Guillermo Castillo
Wayawaya
• manipud iti Espania
Septiembre 15, 1821
Kalawa
• Dagup
108,889 km2 (42,042 sq mi) (Maika-107)
• Danum (%)
0.4
Populasion
• Karkulo idi 2018
increase 17,263,239[2] (Maika-67)
• Densidad
129/km2 (334.1/sq mi) (Maika-85)
GDP (PPP)Karkulo ti 2018
• Dagup
$145.249 bilion[2] (Maika-75)
• Tunggal maysa a tao
$8,413[2] (Maika-118)
GDP (nominal)Karkulo ti 2018
• Dagup
$79.109 bilion[2] (Maika-68)
• Tunggal maysa a tao
$4,582[2] (Maika-103)
Gini (2014)48.3[3]
nangato
HDI (2019)increase 0.663[4]
kalalainganna · Maika-127
KuartaQuetzal (GTQ)
Sona ti orasUTC−6 (CST)
Pagmanehuankanawan
Kodigo ti panagtawag+502
Kodigo ti ISO 3166GT
TLD ti internet.gt

Daytoy ket representatibo a demokrasia, ti kapitoliona ket ti Guatemala de la Asunción, ken ammo pay a ti Siudad ti Guatemala. Ti kaadu ti kaimudingan ti biolohia ken ti naisangayan a ekosistema ti Guatemala ket agit-ited ti pannakaidutok ti Mesoamerika a kas ti biodibersidad a lugar.[5] Ti sigud a Maya sibilisasion ket maysa idi a Mesoamerikano a sibilisasion, a nagtultuloy babaen ti Napalabas a Kalsiko a panawen aginggana ti isasangpet dagiti Espaniol. Dagiti Mayas ket agtaengda idiay Guatemala, Honduras, Belis, ti akin-abagatan a pas-paset iti Méhiko ken akin-amianan a pas-paset iti El Salvador.

Nawayaan ti Guatemala manipud iti Espania idi 1821, a kimmuyog iti Mehikano nga Imperio. Kalpasan ti pannakawayana a pagilian, tinurayan daytoy kadagiti serye dagiti diktador, a tinulongan babaen ti Nagkaykaysa a Kompania ti Prutas. Ti kaudian ti maka-20 a siglo, nakita ti Guatemala a naigulo iti 36 a kaatiddog a tawen a sibil a gubat. Kalpasan iti daytoy a gubat, ti Guatemala ket nakasaksi ti panagungar ti ekonomiana ken ti nagballigi a demokratiko a panagbubutos. Iti kaudian a panagbubutos, a tinengngel idi 2011, ni Otto Pérez Molina iti Partido Patriotiko, ket nangabak ti kinapresidente.

Dagiti nagibasaranUrnosen

  1. ^ Aguirre, Lily (1949). The Land of Eternal Spring: Guatemala, My Beautiful Country [Ti Daga ti Agnanayon a Primabera: Guatemala, ti Napintas a Pagiliak] (iti Ingles). Patio Press. p. 253.
  2. ^ a b c d e "World Economic Outlook Database, October 2018". IMF.org (iti Ingles). International Monetary Fund. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2019-03-08. Naala idi 7 Marso 2019.
  3. ^ "GINI index (World Bank Estimate)". data.worldbank.org (iti Ingles). World Bank. Naala idi 7 Marso 2019.
  4. ^ United Nations Development Programme (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF) (iti Ingles). pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
  5. ^ "Mesoamerica" [Mesoamerika]. Biodiversity Hotspots (iti Ingles). Conservation International. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 2007-02-19. Naala idi Pebrero 1, 2007.