Departamento ti Cundinamarca

departamento ti Colombia

Ti Departamento ti Cundinamarca (Departamento de Cundinamarca, Panangibalikas nga Espaniol: [kundinaˈmarka]) ket maysa a dagiti departamento ti Colombia. Daytoy ket sumakop iti kalawa iti 24.210 km,2 ken addaan iti populasion iti 2,280,037. Daytoy ket napartuat idi Agosto 5, 1886 babaen dagiti termino ti batay-linteg a nairepresenta iti dayta met laeng a tawen. Ti Cundinamarca ket mabirukan idiay tengnga ti Colombia ken ti kapitolion ket ti Bogotá.

Departamento ti Cundinamarca

Departamento de Cundinamarca
Wagayway ti Departamento ti Cundinamarca
Wagayway
Eskudo ti Departamento ti Cundinamarca
Eskudo
Pasasao: 
Cundinamarca, Puso ti Colombia
(Espaniol: Cundinamarca Corazón de Colombia)
Kanta ti pagilian: Himno de Cundinamarca
Ti Cundinamarca ken Bogotá D.C. ket naipakita dagitoy iti nalabbasit
Ti Cundinamarca ken Bogotá D.C. ket naipakita dagitoy iti nalabbasit
Nagsasabtan: 4°36′N 74°5′W / 4.600°N 74.083°W / 4.600; -74.083Nagsasabtan: 4°36′N 74°5′W / 4.600°N 74.083°W / 4.600; -74.083
Pagilian Colombia
RehionRehion ti Andes
PannakabangonHunio 15, 1857
KapitolioBogotá
Gobierno
 • GobernadorÁlvaro Cruz Vargas
Kalawa
 • Dagup24,210 km2 (9,350 sq mi)
Ranggo ti kalawaMaika-17
Populasion
 (2013)[3]
 • Dagup2,598,245
 • RanggoMaika-4
 • Densidad110/km2 (280/sq mi)
Sona ti orasUTC-05
Kodigo ti ISO 3166CO-CUN
Probinsia15
Websitewww.cundinamarca.gov.co
Urnosen dagiti datos iti Wikidata

Taudan ti naganUrnosen

Ti nagan ti Cundinamarca ket nagtaud manipud iti kundur marqa, ti maysa a patneng a panagiyebkas, a mabalin a naala manipud iti Quechuan a kayatna asaoen ket "umok ti kondor", daytoy ket naus-usar sakbay ti panawen ti Columbia babaen dagiti patneng a tattao ti Ginget ti Magdalena a mangitudo kadagiti asideg a kabanbantayan.

HeograpiaUrnosen

Kaaduan ti Cundinamarca ket adda idiay Akindaya a Kordiliera (Cordillera Oriental), idiay abagatan ti Boyacá, a nabeddengan babaen ti Karayan Magdalena iti laud, nga umab-abot idiay Karayan Orinoco a labneng iti daya, ket ti pagbeddengan ti Tolima iti abagatan. Ti kapitolio a distrito ti Bogotá ket gangani a napalikmutan babaen ti teritorio ti Cundinamarca ken naporma babaen ti pannakakitikit ti Cundinamarca; a nagbaetan daytoy ket dagiti dadduma pay a pannakabingbingay, ti agdama a departamento ti Cundinamarca ket basbassit ngem ti kasisigud nga estado.

Ti kapitolio ti Cundinamarca ket ti Bogotá. Daytoy ket naisangsangayan a kaso kadagiti departamento ti Colombia, gapu ta ti Bogotá ket saan a legado a paset ti Cundinamarca, nupay kasta daytoy laeng ti departamento a ti kapitoliona ket innaganan babaen ti Batay-linteg (no ti kapitolio ket maiyalis, nasken ti reporma ti batay-linteg tapno maaramid, imbes a ti maysa a bilin nga iparuar ti Asemblia ti Cundinamarca). Kadagiti senso, ti populasion para iti Bogotá ken Cundinamarca nailaslasin a nabilbilang; no saan, ti populasion ti Cundinamarca ket agdagup iti 9.5 a riwriw.

Entidad Populasion Kalawa (km²) Densidad
Cundinamarca (malaksid ti D.C.) 2,349,578 22,623 104
Bogotá D.C. 7,881,156 1,587 4,485
Cundinamarca ken Bogotá 10,230,734 24,210 391

Demograpia ken etonograpiaUrnosen

Dagiti munisipalidad nga adda dagiti 50,000 nga agtataengUrnosen

Puesto ti populasion ti munisipioUrnosen

  • Umuna Bogotá 6.776.009
  • Maika-2 Soacha 398.295
  • Maika-3 Fusagasugá 107.259
  • Maika-4 Facatativá 106.067
  • Maika-5 Zipaquirá 100.038
  • Maika-6 Chía 97.444
  • Maika-7 Girardot 95.496
  • Maika-8 Mosquera 63.584
  • Maika-9 Madrid 61.599
  • Maika-10 Funza 60.571

Segun ti kinaudi a senso a naaramid idi 2005, adda ti 2,280,037 a tattao nga agtataeng idiay Cundinamarca, malaksid dagiti 6,776,009 manipud idiay kapitolio ti Bogotá. Ti pakabuklan dagiti puli ket:

  • Dagti mestiso ken puraw (96.28-33%): Dagiti mestiso ket dagiti aglalaok a Europeano-Amerindiano. Ti Bogotá a metropolitano a lugar ket addaan iti pakasaritaan ti Europeano (saan a limitado ti Espaniol) ken dadduma pay a Latin nga Amerikano a panagalalis.
  • Dagiti nangisit nga Aoro-Colombiano (3.33-37%)
  • Dagitipatneng/Amerindiano (0.31-34%): Nababa unay a porsiento.
  • Roma (Hitano) (0.01%).
  • Dagiti Daya nga Asiatiko (0.01%), kadawyan a ti puonan ket Insik. Agarup a 25,000 nga Insik-Colombiano ket agtataeng iti daytoy a departamento.

Ti siudad ti Bogotá ken dagiti munisipalidad ti Soacha, La Calera, Cota, Chia, Madrid, Funza, Mosquera, Fusagasugá, Facatativá ken Zipaquirá ket mangbukel ti agmaymaysa a metropolitano a lugar. Daytoy ti kaaduan ti populasion a departamento nga addaan kadagiti 8 a riwriw nga agtataeng ket ti natimbeng a densidad ti 7,400 nga agtataeng ti tunggal maysa a km², maysa a kanngatuan iti lubong.

Dagiti nangruna a siudadUrnosen

Ti Cundinamarca ket buklen dagiti 126 a munisipalidad, pito kadagitoy ket addaan kadagiti nairehistro a populasion iti sumurok a 100,000 ken mabalin a mailasin a kas dagiti siudad: Bogotá, Soacha, Fusagasugá, Girardot, Facatativá, Zipaquirá ken Chia, bayat a ti Distrito ti Bogota ket adda iti kategoria a kapitolio.

 
Ti Danaw Chisaca idiaySumapaz Paramo
  • Ti Bogotá D. C. ket isu ti kadakkelan asiudad, nataengan ken kosmopolitano ti Cundinamarca ken Colombia. Ti ekonomiana ket polisektorial; isu ti kultural, komersio, institusional ken administratibo a kadakkelan idia Colombia ken ti kadakkelan idiay Latin nga Amerika. Ti Kapitolio a Distrito ket nabingbingay iti 20 a lokalidad ken ti populasion idi 2005 ket 6,776,009 nga agtataeng segun ti DANE. Ti siudad ket adda ti metropolitano a lugar a, dagiti dadduma pay ket, mangiraman dagiti munisipalidad ti Soacha, Facatativá Chia ken umababot ti populasion iti 7,881,156 a tattao.
  • Ti Girardot: Idiay adayo nga abagatan a laud ken pagbeddengan ti Departamento ti Tolima, ket isu ti kapitolio ti Probinmsia ti Alto Magdalena.
  • Ti Fusagasugá ket adda idiay Bogota-Girardot ket maysa nga oras ti tunggal maysa a siudad. Isu ti kapitolio ti Probinsia ti Sumapaz.
  • Ti Zipaquirá: Urayno daytoy ket paset ti metropolitano a lugar ti Bogotá, daytoy ket maysa a kangrunaan a sebtro ti Colombia a salina.
  • Ti Bogota Metropolitano aLugar: Buklen dagiti ili ti Soacha, Facatativá, Chia, Madrid, Funza, ken Mosquera, ken dadduma pay.

Dagiti probinsiaUrnosen

Ti Cundinamarca ket addaan kadagiti 15 a probinsia ken ti Kapitolio a Distrito ti Bogotá (Bogotá D.C.), ken dagus nga agtigtignay a kas ti kapitolio ti Republika, kapitolio ti departamento ken a Distrito (wenno Departamento).

  1. Almeidas
  2. Ngato a Magdalena (Alto Magdalena)
  3. Baba a Magdalena (Bajo Magdalena)
  4. Gualivá
  5. Guavio
  6. Tengnga a Magdalena (Magdalena Centro)
  7. Medina
  8. Dumaya (Oriente)
  9. Rionegro
  10. Tengnga a Savanna (Sabana Centro)
  11. Lumaud a Savanna (Sabana Occidente)
  12. Soacha
  13. Sumapaz
  14. Tequendama
  15. Ubaté

Dagiti nagibasaranUrnosen

  1. ^ "Departamento: Datos generales: Límites" (iti Espaniol). Gobernación del Cundinamarca. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 24 Enero 2013.
  2. ^ Kline, Harvey F. (2012). "Cundinamarca, Departamento ti". Naipakasaritaan a Diksionario ti Colombia. Scarecrow Press. p. 157. ISBN 978-0-8108-7813-6.
  3. ^ "DANE". Naala idi Pebrero 13, 2013.

Dagiti akinruar a silpoUrnosen

  Midia a mainaig iti Departamento ti Cundinamarca iti Wikimedia Commons
  Pakaammo ti panagbiahe idiay Departamento ti Cundinamarca manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)